Królestwo roślin jest połączone poprzez naszą zmysłowość i świadomość mentalną z ludzkim układem nerwowym. Dlatego w ajurwedzie właściwości ziół rozróżnia się według sześciu podstawowych smaków, do których należą: słodki, kwaśny, słony, ostry, gorzki i cierpki.
Każdy ze smaków zawsze wiąże się z określonym rodzajem działania i bezpośrednio wpływa na nasz układ nerwowy, energię życiową i proces trawienia. Dlatego smak ajurwedyjskich, ziołowych wywarów jest zawsze jednocześnie terapeutyczny i stanowi integralną część ich wpływu na zdrowie ludzkiego organizmu.
Uzdrawiający potencjał ajurwedyjskich ziół
Oprócz sześciu smaków, wszystkie rośliny zawierają również szczególną, uzdrawiającą moc (prabhava), która obejmuje pewien rodzaj psychicznego i duchowego oddziaływania na głębsze poziomy ludzkiej świadomości. Ajurwedyjskie zioła przekazują zatem swoją uzdrawiającą moc nie tylko poprzez ekstrakty prozdrowotne, ale także w postaci duchowej świadomości i światła, czyli kosmicznej jakości sattwy. W oparciu o dobrze znany proces fotosyntezy, przy pomocy wody i dwutlenku węgla, chloroplasty zielonych roślin przekształcają energię promieniowania świetlnego w tlen i glukozę, które są absolutnie niezbędne do życia człowieka.
Ajurwedyjskie zioła według dosz
W każdej roślinie możemy odnaleźć zasadę trzech dosz, podobnie jak w przypadku wszystkich stworzeń w przyrodzie, w tym ludzi. Rośliny typu kapha rosną bujnie, mają mnóstwo liści i soków. Są jędrne, kształtne i soczyste, o bogatej zawartości wody. Zasada kapha jest najmocniej zawarta w korzeniach i korze drzew. Rośliny vata mają stosunkowo mało liści, szorstką i popękaną korę, skręcone i sękate gałęzie, wydłużony wzrost i niską zawartość soków. Zasada vata jest najmocniej zawarta w liściach i owocach. Rośliny pitta są średniej wysokości i zawierają sok o działaniu rozgrzewającym. Rozpoznamy je po ich jasnych i promiennych kolorach. Kwiat jest głównym siedliskiem zasady pitta.
Wpływ różnych części ajurwedyjskich ziół na ludzkie tkanki
Nepalscy zbieracze potrafią dobrze rozróżniać poszczególne części roślin, które są różnie wykorzystywane ze względu na ich odmienne działanie, a które ajurweda dzieli na pięć części odpowiadających pięciu żywiołom natury:
- korzeń reprezentuje żywioł ziemi
- łodyga i gałęzie reprezentują żywioł wody
- kwiat reprezentuje żywioł ognia
- liście reprezentują żywioł powietrza
- owoc reprezentuje żywioł eteru
- nasiono zawiera wszystkie pięć żywiołów jednocześnie, ponieważ w nim znajduje się potencjał całej rośliny
W ajurwedyjskiej medycynie rośliny dzieli się na siedem kategorii, w zależności od rodzaju tkanki, na którą skutecznie oddziałują. Dlatego możemy przypisać poszczególne części roślin do odpowiednich tkanek ludzkiego ciała (dhatus). Sok z liści odpowiada osoczu krwi (rasa), sok z drewna reprezentuje krew (rakta), miękkie drewno odpowiada mięśniom (māmsa), żywica to tkanka tłuszczowa (meda), kora działa na kości i stawy (asthi), liście są powiązane z tkanką nerwową (majja), a kwiaty i owoce odpowiadają za funkcjonowanie narządów rozrodczych mężczyzn i kobiet (shukra/arthava).
Na ile sposobów stosuje się ajurwedyjskie zioła?
Ajurwedyjskie zioła są zazwyczaj przygotowywane i stosowane na osiem różnych sposobów:
- Wywary ziołowe (kvātha) są najszerzej stosowaną i bardzo skuteczną metodą przygotowywania roślin leczniczych. Wymagają one gotowania ziół w gorącej wodzie na stałym ogniu przez co najmniej kilka minut.
- Gorące napary (phānta) polegają na zalewaniu mieszanki ziołowej wrzątkiem i odpowiednio długim parzeniu w gorącej kąpieli.
- Zimne napary (hima) nadają się wyłącznie do lekkich i aromatycznych ziół o działaniu orzeźwiającym lub chłodzącym.
- Świeżo wyciskane soki (svarasa) przygotowuje się wyłącznie z wąskiego wyboru części roślin, jagód, owoców i warzyw.
- Suszone zioła zmielone na proszek (churna) stosuje się z mlekiem, wodą lub miodem.
- Eliksiry lub pasty (avaléha) to tonizujące dżemy ziołowe zawierające owoce amalaki, klarowane masło i miód. Przeznaczone są przede wszystkim do odżywiania i regeneracji tkanek oraz ogólnego wzmocnienia organizmu.
- Syropy (asáva & aristha) to ziołowe nalewki fermentacyjne, szeroko stosowane w celu poprawy trawienia i przyswajania.
- Maści (kalka) to rozdrobnione części ziół zmieszane z wodą, miodem, klarowanym masłem lub olejem. Stosuje się je głównie zewnętrznie w postaci okładów leczniczych, kompresów i w leczeniu ran skórnych.
Fizyczne ciało składa się z tysięcy subtelnych ścieżek i nerwów, które zapewniają prawidłowy metabolizm tkanek. Każda choroba zawsze wiąże się z zaburzeniem funkcji przepuszczalności jednego z szesnastu podstawowych szlaków (srótas). Każde zioło wyróżnia się siłą oddziaływania na układ tych subtelnych kanałów nerwowych i zdolnością do przywrócenia w nich prawidłowego przepływu energii.